ਪੋਰਟਲ ਹਾਈਪਰਟੈਂਸ਼ਨ ਪੋਰਟਲ ਵੇਨ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਹੈ, ਉਹ ਨਸ ਜੋ ਪਾਚਨ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਲਿਵਰ ਤੱਕ ਖ਼ੂਨ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਲਿਵਰ ਸਿਰੋਸਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਪੇਚੀਦਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਕਾਰਿੰਗ ਲਿਵਰ ਤੋਂ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਆਮ ਵਹਾਅ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਪੋਰਟਲ ਹਾਈਪਰਟੈਂਸ਼ਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹਨ?
- ਲਿਵਰ ਸਿਰੋਸਿਸ (ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਾਰਨ)
- ਪੋਰਟਲ ਵੇਨ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਥੱਕੇ
- ਸ਼ਿਸਟੋਸੋਮਿਆਸਿਸ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਲਾਗ
- ਲਿਵਰ ਤੋਂ ਖ਼ੂਨ ਕੱਢਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਸਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ
ਲੱਛਣ ਅਤੇ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ
ਪੋਰਟਲ ਹਾਈਪਰਟੈਂਸ਼ਨ ਆਪ ਬਿਨਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਹਨ:
- ਭੋਜਨ ਨਲੀ ਜਾਂ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆਂ ਨਸਾਂ (ਵੈਰਿਸੇਸ) ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਖ਼ੂਨ ਵਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ
- ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਤਰਲ ਦਾ ਜਮਾਅ (ascites)
- ਵਧੀ ਹੋਈ ਤਿੱਲੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਪਲੇਟਲੈਟ ਗਿਣਤੀ
- ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਜਮਾਅ ਤੋਂ ਉਲਝਣ (ਹੈਪੇਟਿਕ ਐਨਸੇਫੈਲੋਪੈਥੀ)
ਇਸ ਦਾ ਪਤਾ ਕਿਵੇਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ?
- ਵੈਰਿਸੇਸ ਦੇਖਣ ਲਈ ਐਂਡੋਸਕੋਪੀ
- ਪੋਰਟਲ ਵੇਨ ਦਾ ਅਲਟ੍ਰਾਸਾਊਂਡ ਅਤੇ ਡੌਪਲਰ ਅਧਿਐਨ
- ਪੇਟ ਦਾ CT ਜਾਂ MRI
- ਲਿਵਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਲੇਟਲੈਟ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਆਕਲਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖ਼ੂਨ ਟੈਸਟ
ਇਲਾਜ ਵਿਕਲਪ
ਇਲਾਜ ਦਬਾਅ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
- ਪੋਰਟਲ ਦਬਾਅ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਦਵਾਈਆਂ (ਬੀਟਾ ਬਲੌਕਰ)
- ਖ਼ੂਨ ਵਹਿਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਵੈਰਿਸੇਸ ਦੀ ਐਂਡੋਸਕੋਪਿਕ ਬੈਂਡਿੰਗ
- ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ ਵਹਾਅ ਨੂੰ ਮੁੜ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ TIPS ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
- ਅੰਡਰਲਾਈੰਗ ਲਿਵਰ ਰੋਗ ਦਾ ਇਲਾਜ
- ਪੋਰਟਲ ਹਾਈਪਰਟੈਂਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਐਡਵਾਂਸ ਸਿਰੋਸਿਸ ਲਈ ਲਿਵਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ
ਦੇਖਭਾਲ ਕਦੋਂ ਲਓ
ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਉਲਟੀ, ਕਾਲਾ ਰੁਕਿਆ ਟੱਟੀ, ਜਾਂ ਅਚਾਨਕ ਪੇਟ ਦੀ ਸੋਜ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹਨ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਲਿਵਰ ਰੋਗ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੈਰਿਸੇਸ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਜਾਂਚ ਪਹਿਲੇ ਖ਼ੂਨ ਵਹਾਅ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦੀ ਹੈ।