ਐਕਿਊਟ ਲਿਵਰ ਫੇਲ੍ਹਿਓਰ (ALF) ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਪਰ ਜਾਨਲੇਵਾ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਿਵਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਗੁਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਲਿਵਰ ਰੋਗ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਲਿਵਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਤਬਾਦਲੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਾਰਨ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਮ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
- ਵਾਇਰਲ ਹੈਪੇਟਾਈਟਿਸ (ਹੈਪੇਟਾਈਟਿਸ A, B, E)
- ਦਵਾਈ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਲਿਵਰ ਸੱਟ (ਪੈਰਾਸਿਟਾਮੋਲ ਓਵਰਡੋਜ਼, ਹਰਬਲ ਦਵਾਈਆਂ, ਐਂਟੀ-ਟਿਊਬਰਕਲੋਸਿਸ ਦਵਾਈਆਂ)
- ਵਿਲਸਨ ਰੋਗ (ਇੱਕ ਜੈਨੇਟਿਕ ਕਾਪਰ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਵਿਕਾਰ)
- ਆਟੋਇਮਯੂਨ ਹੈਪੇਟਾਈਟਿਸ
- ਅਣਜਾਣ ਕਾਰਨ (ਲਗਭਗ 15-20% ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ)
ਚੇਤਾਵਨੀ ਸੰਕੇਤ
ਐਕਿਊਟ ਲਿਵਰ ਫੇਲ੍ਹਿਓਰ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਉਦੋਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਵੇ:
- ਪੀਲੀਆ ਜੋ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਗੜਦਾ ਹੈ
- ਉਲਝਣ ਜਾਂ ਅਸਾਧਾਰਨ ਵਿਵਹਾਰ (ਐਨਸੇਫੈਲੋਪੈਥੀ)
- ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਸੋਜ
- ਮਸੂੜਿਆਂ, ਨੱਕ, ਜਾਂ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਤੋਂ ਖ਼ੂਨ ਵਹਾਅ
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦੇਖੋ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਲਿਵਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਨੇੜਲੇ ਹਸਪਤਾਲ ਜਾਓ। ਸਮਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਇਲਾਜ
ALF ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ICU ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
- ਅੰਡਰਲਾਈੰਗ ਕਾਰਨ ਦਾ ਇਲਾਜ
- ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਰਹੇ ਅੰਗ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ
- ਦਿਮਾਗ਼ ਦੀ ਸੋਜ (ਸੇਰੇਬ੍ਰਲ ਐਡੀਮਾ) ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ
- ਲਾਗ ਅਤੇ ਖ਼ੂਨ ਵਹਾਅ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਿਵਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਜੀਵਨ ਰੱਖਿਅਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।