ਲਿਵਰ ਸਿਰੋਸਿਸ ਕੀ ਹੈ?
ਲਿਵਰ ਸਿਰੋਸਿਸ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੰਦਰੁਸਤ ਲਿਵਰ ਟਿਸ਼ੂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਕਾਰ ਟਿਸ਼ੂ (ਫਾਈਬਰੋਸਿਸ) ਨਾਲ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲਿਵਰ ਦੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਈ ਕ੍ਰੋਨਿਕ ਲਿਵਰ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਪੜਾਅ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਾ-ਮੁੜਨਯੋਗ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੌਲੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਆਮ ਕਾਰਨ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਰੋਸਿਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਨਿਕ ਹੈਪੇਟਾਈਟਿਸ B ਅਤੇ C ਲਾਗ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਸੇਵਨ, ਅਤੇ ਨਾਨ-ਅਲਕੋਹਲਿਕ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ (NAFLD) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਮੋਟਾਪੇ ਅਤੇ ਟਾਈਪ 2 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਕਾਰਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਮ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸਿਰੋਸਿਸ ਦੇ ਪੜਾਅ
ਸਿਰੋਸਿਸ ਨੂੰ ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੋ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
- ਕੰਪੈਂਸੇਟਿਡ ਸਿਰੋਸਿਸ: ਲਿਵਰ ਉੱਤੇ ਸਕਾਰਿੰਗ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।
- ਡੀਕੰਪੈਂਸੇਟਿਡ ਸਿਰੋਸਿਸ: ਲਿਵਰ ਹੁਣ ਭਰਪਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ascites (ਤਰਲ ਜਮਾਅ), ਵੈਰਿਸੀਅਲ ਖ਼ੂਨ ਵਹਾਅ, ਹੈਪੇਟਿਕ ਐਨਸੇਫੈਲੋਪੈਥੀ, ਅਤੇ ਪੀਲੀਆ ਵਰਗੀਆਂ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਲਿਵਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਕਦੋਂ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਲਿਵਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਦੋਂ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ MELD ਸਕੋਰ 15 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਮਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਜੀਵਿਤ ਰਹਿਣ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਘਟਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਡਾ. ਗੁਰਸਾਗਰ ਸਿੰਘ ਸਹੋਤਾ ਅਤੇ LiverGuru ਟੀਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰੇਕ ਮਰੀਜ਼ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਕਲਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਿਰੋਸਿਸ ਨਾਲ ਜੀਣਾ
ਢੁਕਵੇਂ ਮੈਡੀਕਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਾਲ, ਕੰਪੈਂਸੇਟਿਡ ਸਿਰੋਸਿਸ ਵਾਲੇ ਕਈ ਮਰੀਜ਼ ਪੂਰਾ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਕ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦੇ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਦਖ਼ਲਅੰਦਾਜ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰਲਾਈੰਗ ਕਾਰਨ ਦਾ ਇਲਾਜ, ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤ ਪਰਹੇਜ਼, ਖ਼ੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ, ਅਤੇ ਹੈਪੇਟੋਸੈਲਿਊਲਰ ਕਾਰਸੀਨੋਮਾ (ਲਿਵਰ ਕੈਂਸਰ) ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।